Những phút cuối cùng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

17h ngày 4/10, mạch và huyết áp của Đại tướng có biểu hiện khác thường. Chừng 30 phút sau, tim của Đại tướng lạc nhịp, và ông ra đi lúc 18h09, sau 1559 ngày nằm điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Đại tá Nguyễn Văn Nhựa, bác sĩ riêng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ năm 1992 - người trực tiếp điều trị, chăm sóc suốt 1.559 ngày Đại tướng nằm viện kể, trước 25/8, sức khỏe của Đại tướng xấu đi. Trong tuần chuẩn bị sinh nhật cho ông, những người của Ban Sức khỏe Trung ương, các giáo sư đầu ngành trong quân đội đã có 3 cuộc hội chẩn về sức khỏe của Đại tướng.

"Chúng tôi hạn chế tối đa những cuộc vào thăm hỏi Đại tướng. Những ai vào thăm đều phải mặc áo blouse và đeo khẩu trang. Sinh nhật Đại tướng phải chuẩn bị hoa nhựa, vì hoa tươi có thể mang theo những vi khuẩn không tốt cho cơ thể mà sức đề kháng của Đại tướng đã rất yếu", bác sĩ Nhựa nói.

Đại tá Nguyễn Văn Nhựa, bác sĩ riêng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh: Tiền Phong.

Ngày 3/10, khi ông đang giao ban trên Ban Bảo vệ sức khỏe Trung ương, Viện Quân y 108 gọi đến cho biết "sức khỏe của Đại tướng có biến rồi". Ngay chiều hôm đó, các chuyên gia lại tiến hành hội chẩn.

"Tim Đại tướng vẫn hoạt động tốt, nhưng thận hơi yếu. Đại tướng không có bệnh gì, chỉ là bệnh tuổi già, như ngọn đèn cạn dầu. 3h sáng 4/10, có những diễn biến nguy hiểm cho sức khỏe của Đại tướng, lắm lúc tưởng khó qua nổi. Chúng tôi tập trung mọi điều kiện để cứu chữa", vị bác sĩ riêng này kể.

Trưa 4/10, trước khi đi họp Hội nghị Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh đã vào thăm Đại tướng, khi đó ông đã hôn mê. 13h chiều 4/10, lúc cuộc hội chẩn diễn ra, mạch và huyết áp của Đại tướng vẫn bình thường. Nhưng khoảng 15h thì có biến. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang sau đó vào thăm và các bác sĩ đã tiên lượng Đại tướng khó có thể qua được.

Theo bác sĩ Nhựa, 17h ngày 4/10, mạch và huyết áp của Đại tướng có biểu hiện khác thường. "Nếu mạch xuống dưới 70 thì không thể làm gì nữa. Khoảng 30 phút sau, tim của Đại tướng lạc nhịp. Chúng tôi không thể làm gì nữa. Đến khi Đại tướng ra đi, thời gian dừng ở thời điểm 18h09 trên máy báo", người 21 năm chăm sóc Đại tướng kể và cho hay, lúc Đại tướng ra đi có đầy đủ Ban Bảo vệ Sức khỏe Trung ương, lãnh đạo và các y bác sỹ Bệnh viện 108, gia đình ở bên cạnh.

Qua lời Đại tá Nguyễn Văn Nhựa, Đại tướng luôn lạc quan cho đến phút cuối cùng của cuộc đời. Ông nói rằng, trước quân thù như thế nào thì giờ cũng phải vượt qua bệnh tật như thế. "Những lúc Đại tướng bị đau, ông không kêu ca, thường nắm tay tôi rất chặt. Tôi biết lúc đó ông rất đau. Ông có một sự kiên trì đáng nể", bác sĩ nói.

Khi có người biếu thuốc, Đại tướng đều hỏi bác sĩ Nhựa là: "Tôi có thể dùng được thuốc này không?". Hoặc khi uống thuốc thấy có viên thuốc khác lạ so với bình thường, Đại tướng để lại cho đến khi hỏi ý kiến của bác sĩ riêng. Hơn nữa, Đại tướng rất tin tưởng vào Viện 108 và không có ý định đi điều trị ở nước ngoài.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp điều trị tại Bệnh viện 108 tháng 7/2012. Ảnh: QĐND.

Nói về tin đồn Đại tướng phải thở oxy một thời gian dài trước khi mất, bác sĩ Nhựa khẳng định, Đại tướng minh mẫn, nói chuyện được cho đến lúc hôn mê ít ngày và sau đó qua đời. "Tôi vẫn nói chuyện hằng ngày với Đại tướng. Nhưng chúng tôi hạn chế cho ông tiếp xúc, trừ những trường hợp đặc biệt", bác sĩ Nhựa nói thêm.

Cũng theo bác sĩ Nhựa, Đại tướng có chế độ sinh hoạt rất khoa học, sống giản dị, hài hòa. Hằng ngày, ông dậy sớm, đi bộ, tập thiền, sau đó ăn sáng và làm việc. Ăn và nghỉ trưa xong, ông thường làm việc tới 16h30. Ông ăn uống giản dị, theo thực đơn của phu nhân nhưng có sự tư vấn của bác sỹ. Ông thích món thịt kho trứng, khi vào Viện 108, thỉnh thoảng ông vẫn dùng món này.

"Đại tướng không ưu tư, suy nghĩ nhiều vào những việc không cần thiết. Những gì cần suy nghĩ, ông suy nghĩ rất thấu đáo sau khi đã nghĩ xong rồi thì bỏ ra khỏi đầu. Tâm hồn ông thanh thản", Đại tá Nguyễn Văn Nhựa nói thêm.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từ trần

Đại tướng đầu tiên, Tổng tư lệnh tối cao Quân đội nhân dân Việt Nam Võ Nguyên Giáp qua đời lúc 18h09 ngày 4/10 tại Viện quân y 108 (Hà Nội) khi ông vừa bước sang tuổi 103.

Đại tướng qua đời vào 18h09 phút chiều 4/10, tại bệnh viện nơi ông nằm điều trị từ năm 2009. Mới cách đây hơn một tháng, Đại tướng bước sang tuổi 103.

Thi hài ông được chuyển từ khu chăm sóc đặc biệt đến nhà lạnh trong sự nghiêm cẩn của những người lính bồng súng.

Căn biệt thự cổ 2 tầng số 30 Hoàng Diệu (Hà Nội), nơi ông và gia đình ở vẫn sáng đèn trong đêm, các căn phòng đều để cửa mở. Khuôn viên trước nhà ông vẫn thẫm một màu xanh tĩnh lặng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp tại Sở chỉ huy Chiến dịch Biên giới (1950).

Ngay trong đêm, nhiều hãng tin lớn trên thế giới đã đồng loạt đưa tin Đại tướng trên vị trí nổi bật. Bloomberg dẫn lời Stanley Karnow, nhà báo kiêm nhà sử học và là tác giả một cuốn sách nổi tiếng về chiến tranh Việt Nam nhận xét: "Sau Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp là nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam thế kỷ 20.Ông là một vị tướng tự học, và chìa khóa của tài chỉ huy quân sự của ông là chiến lược kiên trì bền bỉ tuyệt đối.

 

Tân Hoa Xã ca ngợi Đại tướng Võ Nguyên Giáp là vị anh hùng, là một huyền thoại ở Việt Nam. "Ông được người dân Việt Nam tôn kính, chỉ sau Chủ tịch Hồ Chí Minh", hãng thông tấn Trung Quốc đánh giá.

Trong khi đó, hãng thông tấn Mỹ AP cho hay Tướng Giáp nổi lên "là một lãnh đạo của đội quân áo vải, gồm những du kích quân đi dép xăng đan làm từ lốp xe, kéo từng cỗ pháo qua những ngọn núi để bao vây và tiêu diệt quân đội Pháp ở Điện Biên Phủ năm 1954".

Ông là biểu tượng của ý chí và lòng tự hào dân tộc. Ảnh:  tư liệu

Sinh ngày 25/8/1911 tại huyện Lệ Thủy (Quảng Bình), Đại tướng Võ Nguyên Giáp, vốn là một thầy giáo dạy sử đã trở thành "người anh cả" của lực lượng vũ trang Việt Nam, là Đại tướng đầu tiên, Tổng tư lệnh tối cao của Quân đội nhân dân Việt Nam.

"Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa; tranh thủ từng phút, từng giờ; xốc tới mặt trận; giải phóng miền Nam; quyết chiến và toàn thắng!" - Mệnh lệnh nổi tiếng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Trong Kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Đại tướng trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch lớn. Đặc biệt tên tuổi ông gắn liền với chiến thắng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954) và Hồ Chí Minh (1975) - những bước ngoặt trong lịch sử dân tộc.

Sau khi đất nước thống nhất, Đại tướng là Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng (đến 1980); Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (1981 - 1991). Ông cũng là đại biểu Quốc hội các khoá I - VII.

Nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, quân sự trong nước và thế giới đều đánh giá Đại tướng là người toàn tài kể cả trong thời chiến lẫn thời bình. Ông đặc biệt được người dân Việt Nam nhiều thế hệ yêu mến, kính trọng bởi tài năng cũng như sự gần gũi, bình dị trong cuộc sống.

Hãng tin Bloomberg đánh giá: "Sau Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp là nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Việt Nam thế kỷ 20".  Ảnh: AFP

Trong Bách khoa toàn thư của Mỹ và của nhiều nước, tên và hình ảnh của ông được ghi lại như một trong những vĩ nhân quân sự hiển hách nhất.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp kết hôn lần đầu năm 1934 với nhà cách mạng Nguyễn Thị Quang Thái. Hai người có một người con là bà Võ Hồng Anh (1941-2009). Bà Hồng Anh là tiến sĩ khoa học và từng đoạt giải thưởng Kovalevskaia

 

Đại tướng tái hôn với giáo sư Đặng Bích Hà (con gái của giáo sư Đặng Thai Mai) sau khi người vợ đầu hi sinh vào năm 1944. Ông bà có 4 người con là Võ Hòa Bình, Võ Hạnh Phúc, Võ Điện Biên và Võ Hồng Nam.